خلاصه ای از ویژه نامه ی ارسالی به مدارس جهت  هفته ی معلم

هنر معلمی مطهری

 زیبا زیستن ، زیبا گفتن وزیباگستری ودعوت به ساختن دنیایی زیبا، شیوه ی شیرین حکیمان است ورسولان اصلاً هر که خوب است و دورنی زیبا و روحی شسته ازغبار دارد،چنین است واستاد شهید مطهری ، یکی از این حکیمان بزرگ است که زیستن زیبایش به مرگ زیباتروارغوانی اش فرجام  وسرانجامی شکوهمند تر یافت .      اومعلم بودوبا قلم وبیان ، شکوفایی و باروری نسلی رارقم زدکه فصل درخشان تاریخ امروز، مدیون  و مدهون ایمان ، ایثار و روشن بینی آن است.

 روز معلم به درستی و راستی به نام او پیوند خورده و او سرمشقی بایسته و شایسته برای همه ی معلمانی است که عاشقانه وعارفانه بذرعشق درقلب هاونهال دانش درپهن دشت اندیشه هامی کارند .  

شناخت ابعاد شخصیت واندیشه آن استاد بزرگ ،چراغی است فراراه همه ی معلمان فرزانه ،تاراه خوب تربپویند وروش های ساختن وافروختن جان و ذهن و ضمیر را روشن تر بجویند.

 این ویژگی ها تنها جرعه هایی هستند که از زلال آن روح می نوشیم و می نوشیم تا مست تر و  هست تر!جاده ی  معلمی را سلوک کنیم.


معلم

 

پا درکلاس بگذار تاجسم جان بگیرد

                                                     احساس زنده بودن درمن توان بگیرد

               من باشم و دوباره سرسبزی سرودن

                                               خاموشی  عواطف  درمن زمان  بگیرد

             درتخته های تیره خطی کشیده از نور

                                                     خطی که شعله ی آن درآسمان بگیرد

             فوجی پرنده هرروز پرمی کشد به سویت

                                              تادر حریم مهرت گرم آشیان بگیرد

                                                                              مصطفی محدثی


داستان های کوتاه و آموزنده

  راهی برای نیرومند شدن

 شکاف کوچکی برروی پیله کرم ابریشمی ظاهر شد. مردی ساعت ها با دقت به تلاش پروانه برای   خارج شدن از پیله نگاه کرد. پروانه دست از تلاش برداشت . به نظر رسیدخسته شده و نمی تواندبه تلاش هایش ادامه دهد. او تصمیم گرفت به این مخلوق کوچک کمک کند.با استفاده از قیچی  شکاف را پهن ترکرد . پروانه به راحتی ازپیله خارج شد ،اما بدنش کوچک و بال هایش چروکیده  بود. مرد به پروانه همچنان زل زده بود.انتظار داشت پروانه برای محافظت ازبدنش بال هایش را بازکند. امااین طور نشد.درحقیقت پروانه مجبوربود باقی عمرش راروی زمین بخزد،نمی توانست  پرواز کند.مرد مهربان پی نبردکه خدا محدودیت را برای پیله وتلاش برای خروج رابرای پروانه به وجودآورده.به این صورت که مایع خاصی ازبدنش ترشح می شودکه اوراقادر به پروازمی کند.بعضی اوقات تلاش وکوشش تنهاچیزی است که بایدانجام دهیم .اگرخداآسودگی بدون هیچ گونهسختی رابرای مامهیاکرده بوددراین صورت فلج می شدیم ونمی توانستیم نیرومندشویم وپروازکنیم. 


                       کوهنورد

   کوهنوردی می خواست به قلّه ای بلندصعودکند.پس ازسال هاتمرین وآمادگی،

سفرش راآغازکردبه صعودش ادامه دادتااین که هواکاملاًتاریک شد. به جزتاریکی هیچ 

چیزدیده نمی شد.

     سیاهی شب همه جاراپوشانده بودومردنمی توانست چیزی ببیند حتی ماه وستاره ها 

پشت انبوهی ازابرپنهان شده بودند. کوهنوردهمان طورکه داشت بالا می رفت ،

درحالیکه چیزی به فتح قله نمانده بود، پایش لیزخوردوباسرعت هرچه تمام ترسقوط 

کرد.سقوط هم چنان ادامه داشت و او درآن لحظات سرش را از هراس ، تمامی

خاطرات خوب وبدزندگی اش رایادمی آورد . داشت فکر می کرد چه قدر به

مرگ نزدیک شده استکه ناگهان دنباله  طنابی که به دورکمرش حلقه خورده بودبین

شاخه هاینزدیک شده است  درختی درشیب کوه گیرکردومانع سقوط کاملش

شد.درآن لحظات سنگین سکوت که هیچ امیدی نداشت ازته دل فریادزد:

      خدایا کمکم کن!

       ندایی ازدل آسمان پاسخ دادازمن چه می خواهی؟        

       نجاتم بده خدای من !       

       آیابه من ایمان داری ؟                           

       آری، همیشه به توایمان داشته ام؟!    

      پس آن طناب دورکمرت راپاره کن!

کوهنورد وحشت کرد ، پاره شدن طناب یعنی سقوط بی تردید از فراز کیلومترها ارتفاع .

گفت خدایا نمی توان.                     

  خدا گفت: آیا به گفته ی من ایمان نداری ؟

  کوهنورد گفت: خدایا نمی توانم .نمی توانم .

 روزبعد،گروه نجات گزارش دادکه جسدمنجمدشده یک کوهنورددرحالی پیداشده 

که طنابی به دور کمرش حلقه شده بودوتنها دو متر با زمین فاصله داشت.


همه روز٬روزه بودن ٬همه شب نمازکردن

                  همه ساله حج نمودن ٬سفرحجازکردن

         زمدینه تابه کعبه ٬ سرپا برهنه رفتن

             دولب ازبرای لبیک ٬ به وظیفه باز کردن

           به مساجد ومعابد ، اعتکاف جستن

               زملاهی و منافی ، همه احتراز کردن

        شب جمعه ها، نخفتن به خدای رازگفتن

             زوجود بی نیازش ، طلب نیاز کردن

     به خدا که هیچ کس را، ثمر آن قدر نباشد

  که به روی نا امیدی ، دربسته باز کردن

                                                                    شیخ بهائی 


انتقال قوانین کلاسی

انتقال قوانین کلاسی

شما می توانید با استفاده از شیوه ی هوش های چند گانه ٰ دانش آموزان را از قوانین مدرسه و کلاس درس برای  بروز رفتارهای مناسب ٰ مطّلع کنید. برخی از این شیوه ها عبارت اند:

انتقال زبانی . قوانین روی برگه ای نوشته و به دیوار کلاس نصب می شوند . (این شیوه ٰ یکی از متداول ترین شیوه ها به شمار می آید.)

انتقال منطقی-ریاضی. قوانین ٰ شماره گذاری و بعدا با ذکر شماره ٰاز آنها نام برده می شود.(برای مثال ٰشما تنها قانون 4#را زیر پاگذاشتید.)

انتقال مکانی.درکنار قوانین نوشته شدهٰاز سمبل های گرافیکی استفاده می شود که نشان می دهد چه کارهایی را دانش آموزان باید انجام دهند و چه کارهایی را نباید انجام دهند.

انتقال حرکتی جسمانی . هر قانون با نوعی حرکت خاص نشان داده می شود ؛ دانش آموزان نیز با نشان دادن حالات و حرکات مختلف ٰاظهار می کنند که از قوانین آگاهی دارند.

انتقال موسیقایی.هر یک از قوانین ٰدر نوعی قالب شعری قرار داده می شود( این اشهار یا توسط دانش آموزان نوشته می شود و یا یکی از اشعار موجود به صورت آهنگین خوانده می شود.) یا این که هر قانون با یک آواز خاص ارتباط داده می شود.

انتقال میان فردی .هر قانون به گروه خاصی از دانش آموزان محول می شود و این دانش آموزان سپس وظیفه دارند تا جزئیات و زیر وبم این قوانین را شناسایی و تفسیر کنند و حتی آنهارا اجرا کنند.  

انتقال درون فردی  .دانش آموزان وظیقه دارند تا قوانین کلاسی راخود در آغاز سال ٰپایه ریزی کنند و روش هایی را برای انتقال این قوانین به سایرین ٰفراهم نمایند.

انتقال طبیعت گرایانه .هریک از قوانین ٰبه یکی از حیوانات نسبت داده می شود (مانند «خرگوش مؤدب » ٰبلدرچین آرام«و«کانگوروی یاری دهنده ») و دانش آموزان قوانین را از طریق تقلید حرکات این حیوانات فراگیرند. 

جشنواره ی الگوهای تدریس برتر سال 1389-88

مشخصات کلی

نام درس : علوم تجربی       عنوان  درس : نور     موضوع درس : منابع  نور       زمان : 45 دقیقه            نام مدرسه :  .....       

تعداد دانش آموزان : 27 نفر           کلاس : دوم              نام آموزگار : گلچین آتین              شماره صفحه: 51-50                

اهداف كلي : 

          - تقویت روحیه ی تعقل ،تفکر، مطالعه ، بررسی و پژوهش

          - تقویت روحیه ی پرسشگری ، مباحثه وکوشش برای یافتن پاسخ مجهولات

          - آشنايي با اهميت چشمه های نور وبیان انواع آن

          - توانایی کاربرد چشمه های نور در زندگی روزمره

 

اهداف رفتاری :

الف)دانستنی ها  

-        مفهوم چشمه ی نور رابیان  می کند .

-        انواع چشمه ی نور را نام می برد.

-        موارد کاربرد نور در محیط اطراف را شرح می دهد .

-        ویژگی های یک چشمه ی نور را توضیح می دهد.

ب)مهارت ها

-        با کاربرد آموخته ها ی خود چشمه های نور را از بین مواد جدا می کند.

-        تصویر یک یا چند چشمه ی نور را نقاشی می کند.

-        با کاربرد تفکر وخلاقیت یک چشمه ی نور مصنوعی می سازد .

-        چراغ قوه وشمع رابه عنوان یک چشمه ی نور روشن وخاموش می کند.  

ج ) نگرشی

     - جهت همیاری در گروه تمایل بیشتری نشان می دهد.

      -  در مراحل یاددهی و یادگیری فعالانه شرکت می کند.

      -  در حفظ و نگهداری و صرفه جویی چشمه های نور می کوشد.

      -  نسبت به سلامت بینایی و استفاده از نور کافی برای مطالعه علاقمند می شود. 

تعیین روش و الگوی تدریس :       

  رویکرد ساخت گرایی : روش مکاشفه ای ،حل مساله ،بحث گروهی 

تعیین وسایل کمک آموزشی: 

کتاب علوم تجربی ، تابلو ، گچ ،کارت گردن آویز ، مداد رنگی ، چسب ، چراغ قوه ، شمع ، کبریت و تصاویر ازخورشیدو..

تعيين مدل كلاس

گروه بندی : 27نفر  6 گروه 4نفره   - 1گروه  3نفره

فعالیت های مقدماتی (شروع  تدريس )

شروع درس با نام و یاد خدا، سلام و احوال پرسی با شاگردان ، حضور وغیاب وبررسی علت غیبت شاگردان ، بررسی وضعیت روحی وجسمی آنان ، بررسی تکالیف

5 دقیقه

ارزشیابی آغازین ( تعیین رفتار ورودی دانش آموزان )

ازدانش آموزانم می خواهم از قبل یک نقاشی را آماده کرده و به همراه یک قوطی کمپوت که سوراخ کوچکی در انتهای آن ایجادکرده اندبه کلاس بیاورند . سپس ازآنان می خواهم نقاشی خودراروی میز بگذارند و ازسوراخ قوطی به نقاشی نگاه کنند. وسپس می خواهم که همان طور که ازسوراخ نگاه می کنند قوطی رابه آن نزدیک کنندو می پرسم که چه چیز کشف کردید؟چه وقت نقاشی  به خوبی دیده می شود ؟ آیا اگرقوطی را نزدیک کاغذ قرار دهیم نقاشی را بخوبی می بینید؟

3 دقیقه

ایجاد انگیزه و جلب توجه شاگردان

یک لحظه پرده های کلاس را پایین می اندازم و لامپ راخاموش می کنم بچه ها متوجه عمل من می شوند. ازآنها می پرسم :

« آیا هم اکنون می توانید نوشته های کتاب به خوبی ببینید ؟ » دانش آموزان پاسخ می دهند : خیر

معلم : «بهتر است پاسخ این مساله را از طریق همیاری در گروه پیدا کنید ».(سپس پرده ها را کنار کشیده و نور کافی برای کلاس را فراهم می کنم.)

3 دقیقه

ارائه درس

فعاليت معلّم

فعاليت شاگرد

  • پس از جلب توجه شاگردان و ایجاد انگیز نام درس را پای تابلو می نویسیم .
  • تصاویر مختلفی از چشمه های نور تهیه کرده و به کلاس می برم.
  • دانش آموزان را در 6 گروه تقسیم کرده و تعدادی کارت که تصویر ( ستاره ،شمع ، فانوس ، خورشید و چراغ قوه و آتش فشان و ماه  ) دارند را در دستانم می گیرم و به شاگردانم می گویم : نفری یک کارت از دست من بکشند .

روی هر کارت شکلی رسم شده دانش آموزانی که کارت یک شکل دارند . در یک گروه قرار می گیرند.برای اینکه گروه ها یکسان باشند بدون اینکه دانش آموزانم بدانندکه هدفم چیست  در برداشتن کارت برای اعضا نظر می دهم .  پس ازتشكيل گروهها ازآنان می خواهم که یک سرگروه برای خودانتخاب کنند.یک نفرازهرگروه  بادست بردن درپاكت تصاوير، نام گروه خودرا به صورت تصادفي انتخاب می كند.گروههارابه نام منابع نور(شمع- ماه خورشید آتش فشان ستاره ––چراغ قوه فانوس  )نام گذاري مي كنم . كارت گردن آویزگروهها كه شكلي متناسب بانام آنان داردرابه اعضای گروه می دهم وازآنان می خواهم که آن را به گردن خودبیاندازند .

 

کارت مورد علاقه ی خود را می گیرد.

نسبت به گروهبندي و مشاركت با اعضاي گروه تمايل نشان دهند .

جهت استقرار در گروهها سرعت عمل داشته باشند .

نام گروه خود را بصورت تصادفي انتخاب كنند  .

به معلم در تقسیم کارت های گردن آویز كمك كنند .

 

 

 SHAPE  \* MERGEFORMAT

ارائه درس

                                          فعاليت معلّم                                         

فعاليت فراگيرنده

1 - از دانش آموزان می خواهم برای چند لحظه چشمان خود را ببندند وفکر کنند که چگونه با چشمان بسته می توانند کار انجام دهندوازچند نفر می خواهم تابر روی برگه ای سفید با چشمان بسته یک تصویرازخورشید رادرآسمان بکشند.و سپس از آنان می خواهم که جعبه ی ساخته شده توسط گروه را آزمایش کنند ابتدا بدون این که درب روی جعبه رابردارنددرون جعبه نگاه می کنندوسپس ازآنان می خواهم حالا درب جعبه را بردارند.چه چیزی می بینند و سپس می خواهم با چراغ قوه نور داخل جعبه بیندازند حالا چگونه می بینید .

به تصوير نگاه كنيد .

در گروه پيرامون جعبه با هم گفتگو كنند.

به سئوالات معلم پاسخ دهند .

به صحبت هاي معلم گوش كنند .

2 - مسابقه ای برای شناخت نور برگزار می کنم . سپس به هر گروه تصویر هایی می دهم و از آنها می خواهم نام هر تصویر را زیر آن بنویسند.  وسپس می پرسم این منابع را چه کسی ساخته است؟ کدام تصویر نور بیشتری دارد؟ با کدام نور راحت تر مطالعه می کنید؟   برای ایجاد انگیزه بیشتر گروه ها را تشویق می کنم .  

افراد گروه با همکاری و همفکری همدیگر تصویر را رنگ آمیزی  کنند.

نماینده گروه برگه ها را به معلم تجویل دهد.

به سوالات معلم پاسخ دهند .  

3- سپس مي گويم : بچه ها مي خواهم يك داستان قشنگ برايتان تعريف كنم  . اسم داستان ( روشن و خاموشه) و آن را روي تابلو مي نويسم . یک شب وقتی علی وارد اتاقش شد همه جا تاریک بود .از آنجایی که می دانست محل کلید کجاست . به طرف کلید رفت و آن را روشن کردودوباره شروع کرد به روشن و خاموش کردن همانطور که مشغول بازی با کلید بود. لامپ سوخت و دیگه علی نتوانست جایی را ببیند . از اتاق بیرون رفت و یک شمع آورد تا بتواند رختخوابش را پیداکند . وقتی توی رختخواب رفت باخودش فکرکرد که اگر روزی برق قطع بشه یا خورشیدطلوع نکنه چه اتفاقی می افتد ؟  از شاگردانم می پرسم کار علی خوب بود یا نه ؟ چرا؟

به داستان  معلم گوش كنند و به نام داستان  هم توجه كنند .

در گروه ها باهم مشورت کنند .

به سوالات معلم پاسخ دهند.

درباره ی رفتار و شخصیت داستان قضاوت کنند.

4- از شاگردانم می خواهم که داستان را به صورت  نمایش بازی کنند

سپس از شاگردانم مي خواهم كه در گروه با يكديگر مشورت كنند و درباره ي شخصیت  علی  قضاوت كنند .

داستان را به صورت نمايش اجرا كنند .

در گروهها با هم مشورت كنند .

 

5- به بچه ها مي گويم :

كتاب ها رو باز بكنيد   

به صفحه 49 كتاب  اشاره می کنم . واز شاگردانم می خواهم به تصویر نگاه کنند و آنچه می بینند را بگویند.

صفحه ی 50 اشاره می کنم وکسانی که این وسیله را ساخته اند مورد تشویق قرار می دهم . و سپس صفحه ی 51 را خودم از روي درس بصورت بلند مي خوانم و از شاگردانم مي خواهم كه به نوشته هاي كتاب با دقت  نگاه كنند .

 

كتاب خود را باز كند .

با دقت به تصوير نگاه كنند .

 درس را به دقت خط ببرند.

به صحبتهای معلم گوش كنند .

و در فرایند یاددهی و یاگیری مشارکت فعال دارند.

23 دقیقه

 

جمع بندی درس (نتیجه گیری )

معلم درس را بصورت خلاصه بیان می کند:

بچه های عزیز حالا می دانید که وسایل اطراف ما دو گونه اند . اشیایی که نور دارند و اشیایی که نور ندارند . هر چیز که از خود نور می دهد چشمه ی نورنامیده می شود .خدای مهربان چشمه های نور مانند خورشید و ستارگان را برای ما آفریده است. همچنین چشمان سالم داده تا بتوانیم همه چیز را به خوبی ببینیم و ما باید از آفریدگار خود سپاس گزار باشیم و قدر آن را بدانیم . انسانها به هنگام شب به خوبی نمی بینند بنابراین دانشمندان به فکر ساختن چشمه های نور افتادند و چشمه های نور مصنوعی مانند شمع ٰچراغ قوه ٰلامپ و.... ساختند . همچنین از نور وسایلی همچون چراغ راهنما جهت رعایت قانون و مقررات استفاده می شود بهتر است همه ی ما در استفاده از این چشمه های نور دقت و صرفه جویی کنیم.

5 دقیقه

 

ارزشیابی تکوینی  :

پیرامون درس جدید سوالاتی از دانش آموزان می پرسم:

1-    یک چراغ قوه یا شمع را روشن کنید.

2-    از بین مواد مختلف چشمه های نور را مشخص کنید .

3-    چند چشمه ی نور را نام ببرید .

4-    چراغ مطالعه و چراغ راهنما چه کمکی به ما می کنند ؟و...                                                                        4 دقیقه

 

 

فعالیت های تکمیلی  :

«تکالیف با توجه به تفاوتهای فردی فراگیران وهدفهای رفتاری تعیین می گردد . فردی یا گروهی »

 

دانش آموزانی که اجتماعی ترند (تحقیق  کنندکه چگونه برق تولید می شود.)

دانش آموزانی که به طبیعت علاقه دارند. ( می خواهم منابع نوری که در شب  دیده می شود- بنویسند. )

دانش آموزانی که به فیلم علاقه دارند. فیلمی ازنور را می دهم وازآنان می خواهم که برای همکلاسی خود تعریف کنند .

دانش آموزانی که به کار های خلاقانه علاقه دارند (یک منبع نوری بسازند. )  

و از همه ی دانش آموزانم می خواهم (مبلغ روی  قبض برق خود را ببینندو از آن به بعد با خاموش کردن لامپ ها اضافی و دقت بیشتر در مصرف آن را باقبض ماه بعد مقایسه کنند.)

 

 

 

2 دقیقه

اختتام :

درس رابا یک دعا به پایان می رسانم .

سپس می گویم :

  سپاس خدایی که به ما هوش زیادی  داده تا همه چیز را خوب یاد بگیریم.